TL;DR
Na skróty
- Lifetime ISA: rząd dodaje 25% do wpłat (limit wpłat £4,000 rocznie, czyli do £1,000 bonusu rocznie), a środki można przeznaczyć na pierwszą nieruchomość o wartości do £450,000.
- Rząd UK zapowiedział zastąpienie Lifetime ISA nowym kontem First Time Buyer ISA; do czasu ogłoszenia daty zamknięcia konto działa na obecnych zasadach.
- Konta oszczędnościowe i lokaty dają mniejszy potencjał zysku niż inwestycje, ale też mniejsze ryzyko.
- Inwestowanie przy krótkim horyzoncie zakupu wiąże się z ryzykiem utraty części oszczędności.
- Gotówka w domu traci wartość przez inflację, a banki mogą wymagać udokumentowania pochodzenia depozytu wpłaconego gotówką.
Większość kredytów hipotecznych w UK wymaga wpłacenia wkładu własnego (depozytu). Istnieją również kredyty bez depozytu (100% LTV), ale są one rzadziej spotykane i zwykle wiążą się z dodatkowymi warunkami. W przypadku kredytu na cele mieszkaniowe jest to zazwyczaj co najmniej 5% wartości nieruchomości, a w przypadku inwestycyjnych kredytów typu buy-to-let – zazwyczaj co najmniej 25%. Oczywiście, można również wpłacić więcej - co do zasady, im większy będzie zgromadzony wkład własny, tym lepsze będą warunki kredytu hipotecznego. Przy obecnych cenach nieruchomości w UK, zgromadzenie nawet 10% wartości nieruchomości może być dla wielu osób ogromnym wyzwaniem finansowym. Z tego względu, przedstawimy Ci kilka sposobów na ułatwienie sobie zbierania pieniędzy na wkład własny.
Lifetime ISA
Pierwszym rozsądnym i niezwykle efektywnym sposobem oszczędzania pieniędzy jest konto Lifetime ISA. Jest to rachunek oszczędnościowy zwolniony z podatku, który może otworzyć osoba w wieku od 18 do 39 lat i wpłacać na niego pieniądze do 50. roku życia. Został stworzony z myślą o osobach, które mają perspektywę długoterminowego oszczędzania na emeryturę lub własny dom. Szczególna atrakcyjność takiego rachunku polega na wsparciu ze strony rządu w postaci premii finansowej. Po każdej wpłacie środków na konto, rząd przelewa na nie kolejne 25% danej wpłaty. Przykładowo, kiedy właściciel jednorazowo wpłaci £400, dostanie bonus o wysokości dodatkowych £100.

Niestety istnieje jeden haczyk, który sprawia, że konto Lifetime ISA nie jest produktem doskonałym. Maksymalna kwota, którą można wpłacić na konto w ciągu jednego roku to £4,000. Oznacza to, że łączny bonus od rządu, jaki może otrzymać jedna osoba, wpłacając od 18. do 50. roku życia maksymalną kwotę, nie przekroczy £32,000.
Środki z konta Lifetime ISA można przeznaczyć na pokrycie wkładu własnego przy zakupie pierwszej nieruchomości. Aby to zrobić, podczas procesu zakupu należy powiadomić o tym swojego prawnika, który złoży wniosek o przekazanie środków do dostawcy konta LISA, który przekazuje je bezpośrednio na zakup nieruchomości. Warto zaznaczyć, że taki proces może zostać przeprowadzony jedynie przez prawnika lub conveyancera - nie można tego zrobić samodzielnie. Należy również upewnić się, że są spełnione warunki, takie jak:
-
Kupujący ma status First Time Buyer - dana nieruchomość musi być pierwszą nieruchomością kupującego na przestrzeni całego jego życia. Osoba dokonująca wypłaty środków z Lifetime ISA nie może być właścicielem domu ani w UK, ani w żadnym innym kraju;
-
Wartość nieruchomości nie może przekraczać £450,000;
-
Konto Lifetime ISA musi być aktywne co najmniej 12 miesięcy przed zakupem;
-
Zakup musi być sfinansowany kredytem hipotecznym;
-
Nieruchomość musi być kupiona tylko na własny użytek - nie można jej przeznaczyć na wynajem.
Wypłata środków niezgodna z zasadami konta – na przykład na zakup nieruchomości droższej niż £450,000 – wiąże się z 25% opłatą rządową (withdrawal charge), przez co można odzyskać mniej, niż się wpłaciło.
Warto wiedzieć, że w przypadku zdecydowania się na wspólny zakup, istnieje możliwość połączenia środków z dwóch kont Lifetime ISA, pod warunkiem, że żadna z osób nie posiada już jakiejś nieruchomości.
Ponieważ bonus rządowy wynosi maksymalnie £1,000 w każdym roku podatkowym, a pierwsza wpłata musi nastąpić co najmniej 12 miesięcy przed zakupem, Lifetime ISA najlepiej sprawdza się, gdy zakup planujesz z co najmniej rocznym wyprzedzeniem.
Warto też wiedzieć, że rząd UK zapowiedział zastąpienie Lifetime ISA nowym kontem First Time Buyer ISA i przeprowadził w tej sprawie konsultacje. Data zamknięcia Lifetime ISA nie została jeszcze ogłoszona – do tego czasu konto można nadal otworzyć i korzystać z niego na obecnych zasadach.
Więcej na temat Lifetime ISA znajdziesz w artykule, który poświęciliśmy wyłącznie temu zagadnieniu.
Rynki finansowe
Innym sposobem na odkładanie pieniędzy jest inwestowanie na giełdzie. Oferuje ona szeroką gamę możliwości - od ryzykownych, krótkoterminowych inwestycji, po nieco bezpieczniejsze, długoterminowe rozwiązania. Oszczędzając na wkład własny, zwykle masz jednak krótki horyzont – pieniądze będą potrzebne za kilka lat lub wcześniej. Wartość inwestycji może spaść, a im krótszy czas do zakupu, tym mniej czasu na odrobienie ewentualnych strat.
Aby efektywnie wykorzystać ten sposób oszczędzania, musisz poświęcić czas na naukę i wybór odpowiedniej strategii. Każdy instrument finansowy jest inny, a jego notowania zależą od różnych czynników, takich jak sytuacja makroekonomiczna, polityka monetarna czy nastroje inwestorów. Bez odpowiedniego przygotowania i wiedzy inwestowanie w ryzykowne, spekulacyjne aktywa może prowadzić do utraty oszczędności zamiast ich pomnażania.

W zdecydowanej większości przypadków, inwestowanie na rynkach finansowych nie jest dobrym pomysłem. Jeśli nie jesteś specjalistą z dziedziny finansów, możesz stracić swoje pieniądze, narażając się jednocześnie na duży stres.
Konta oszczędnościowe
Konta oszczędnościowe to popularny sposób pomnażania swoich oszczędności oferowany przez większość banków. Takie rachunki zapewniają o wiele większe bezpieczeństwo w porównaniu do inwestycji na rynkach finansowych, jednak zyski z nich są mniejsze. W zależności od rodzaju konta oprocentowanie może być stałe (znane z góry na określony okres) lub zmienne. Niektóre konta oszczędnościowe zapewniają swobodny dostęp do środków, co sprawia, że klienci mogą je wpłacać i wypłacać według własnego uznania. Najpopularniejsze rodzaje kont oszczędnościowych to:
-
Standardowe konto oszczędnościowe - ten rachunek pozwala na swobodny dostęp do środków i oferuje zmienne oprocentowanie, często niższe niż w innych wariantach;
-
Konto oszczędnościowe z ograniczonym dostępem - w tym przypadku oprocentowanie jest wyższe, a żeby wypłacić zgromadzone pieniądze należy powiadomić bank wcześniej;
-
Konto oszczędnościowe z oprocentowaniem stałym. Środki są zamrożone na konkretny okres (zazwyczaj od roku do pięciu lat), a oprocentowanie również jest wyższe niż w przypadku standardowego konta;
-
Konto podatkowo uprzywilejowane. Podczas gdy odsetki z innych kont oszczędnościowych mogą podlegać podatkowi Income Tax (po przekroczeniu kwot wolnych od podatku), odsetki w ISA są z niego zwolnione. W UK takim kontem jest na przykład wyżej wspomniany rachunek Lifetime ISA.
Lokaty bankowe
Kolejnym bezpiecznym sposobem oszczędzania pieniędzy są lokaty bankowe. W UK takie produkty są zwykle nazywane fixed-rate bonds lub fixed-term savings accounts: środki są zablokowane na określony czas w zamian za stałe oprocentowanie. Przed wyborem warto sprawdzić, czy i na jakich warunkach można wypłacić pieniądze przed terminem.

Czy warto oszczędzać pieniądze w postaci fizycznej gotówki?
Oczywiście istnieje jeszcze jeden, wszystkim znany sposób oszczędzania pieniędzy. Mianowicie jest to zbieranie gotówki w swoim domu. Takie rozwiązanie ma swoje zalety, ponieważ zapewnia dostęp do środków natychmiastowo i oszczędzający nie staje się zależny od innych instytucji. Ponadto, osoba trzymająca gotówkę w postaci fizycznej nie musi ponosić opłat za prowadzenie konta ani odprowadzać podatków za oprocentowanie. Jest to z pewnością wygodny sposób, ale niestety mało efektywny. Przede wszystkim pieniądze trzymane w gotówce tracą siłę nabywczą przez inflację. Oprocentowanie, które jest zapewniane przez banki w postaci lokat i kont oszczędnościowych, wspiera oszczędności i zabezpiecza je w dużym stopniu przed negatywnym działaniem inflacji.
Istnieją również inne negatywne aspekty trzymania oszczędności w gotówce. Gotówka trzymana w domu jest też narażona na kradzież, na przykład podczas włamania, lub na zniszczenie. Warto również zaznaczyć, że przy udzielaniu kredytów hipotecznych banki niechętnie biorą pod uwagę opłacenie depozytu gotówką. Mogą one wymagać udokumentowania jej pochodzenia na etapie underwritingu, co może być trudnym do zrealizowania zadaniem.
Podsumowanie
Warto jest wybrać sposób oszczędzania, który zabezpieczy środki przed inflacją i zapewni im bezpieczeństwo. Do najbezpieczniejszych wyborów należą w tym przypadku konta oszczędnościowe i lokaty. Inwestowanie może dać szansę na wyższy zysk, ale wartość inwestycji może spaść, dlatego przy krótkim horyzoncie zakupu wiąże się z ryzykiem utraty części oszczędności. Należy jednak pamiętać, że aby efektywnie zainwestować, powinno się pogłębić swoją wiedzę na ten temat i obrać odpowiednią strategię, dopasowaną do terminu planowanego zakupu.
FAQ
Najczęściej zadawane pytania
Ile rząd dopłaca do Lifetime ISA?
Rząd dodaje 25% do każdej wpłaty. Przy limicie wpłat £4,000 rocznie bonus wynosi maksymalnie £1,000 w roku podatkowym. Konto można otworzyć w wieku od 18 do 39 lat.
Na jakich warunkach można wykorzystać Lifetime ISA na wkład własny?
Musisz kupować pierwszą nieruchomość (nigdy wcześniej nie posiadać domu ani w UK, ani za granicą), jej wartość nie może przekraczać £450,000, a pierwsza wpłata musi nastąpić co najmniej 12 miesięcy przed zakupem. Zakup musi być sfinansowany kredytem hipotecznym, nieruchomość ma służyć do zamieszkania, a środki przekazuje prawnik lub conveyancer.
Czy warto inwestować na giełdzie, oszczędzając na wkład własny?
Inwestowanie daje szansę na wyższy zysk, ale wartość inwestycji może spaść. Przy krótkim horyzoncie zakupu rośnie ryzyko, że w chwili zakupu będziesz mieć mniej pieniędzy, niż wpłaciłeś.
Jakie konta oszczędnościowe i lokaty są dostępne w UK?
Najczęściej spotykane są konta ze swobodnym dostępem do środków, konta z wymaganym wypowiedzeniem (notice accounts) oraz konta o stałym oprocentowaniu na określony czas (fixed-rate bonds). Odsetki w ISA są zwolnione z podatku Income Tax.
Czy wkład własny można zapłacić gotówką?
Banki niechętnie akceptują depozyt zgromadzony w gotówce i mogą wymagać udokumentowania jej pochodzenia na etapie underwritingu. Bezpieczniej jest trzymać oszczędności na koncie bankowym.