Czym jest Open Banking i jak pomaga przy ocenie zdolności kredytowej w UK?

W styczniu 2018 roku w Wielkiej Brytanii weszły w życie przepisy wdrażające unijną dyrektywę PSD2 (Payment Services Regulations 2017), które dały klientom większą kontrolę nad ich danymi finansowymi. Idea przyświecająca tej zmianie głosiła, że to klienci powinni być właścicielami własnych danych, a nie instytucje finansowe. Od tamtego czasu banki muszą, za wyraźną zgodą klienta, udostępniać dane z jego rachunków płatniczych dostępnych online autoryzowanym dostawcom zewnętrznym. Skorzystało na tym wiele innych firm, głównie za sprawą Open Banking - w tym wpisie opowiemy czym jest ten system oraz w jaki sposób wpływa na proces zaciągania kredytu hipotecznego.

Open Banking

Terminem Open Banking określa się system, który pozwala klientom posiadającym rachunek płatniczy dostępny online w prosty sposób udostępniać swoje dane finansowe oraz inicjować płatności za pośrednictwem zewnętrznych, licencjonowanych firm (tzw. TPP – Third Party Providers).

Przykładowo, jednym kliknięciem możesz udostępnić swoje dane finansowe aplikacjom typu Emma lub Snoop, które analizują twoje wydatki i pomagają Ci lepiej zarządzać budżetem. Możesz pod nie podpiąć np. swoje konto w banku, konto oszczędnościowe i kartę kredytową, a algorytm przeanalizuje, jakie działania mógłbyś podjąć, aby pozytywnie wpłynąć na swój budżet domowy.

Jak to działa?

Cały system Open Banking opiera się na API (Application Programming Interface), czyli bezpiecznych złączach pomiędzy aplikacjami, które szyfrują dane i przesyłają je bez przekazywania hasła do banku innym firmom. Dzięki zastosowanej technologii, użytkownik może dowolnie wybierać dane, które chce udostępnić oraz odbiorców - jednym kliknięciem jest w stanie zadecydować, kto ma mieć do nich dostęp.

Bezpieczeństwo

Open Banking stworzony jest w taki sposób, aby zapewnić jak największe bezpieczeństwo danych. Zgodnie z przepisami firma TPP może uzyskać dostęp do Twoich danych tylko za Twoją wyraźną zgodą. Oprócz tego w przypadku usług dostępu do informacji o rachunku obowiązuje zasada 90 dni: co najmniej raz na 90 dni firma, której udostępniasz dane, musi poprosić cię o ponowne potwierdzenie zgody na dalszy dostęp – jeśli jej nie potwierdzisz, dostęp wygaśnie. Dzięki temu firma, której kiedyś udzieliłeś zgody, nie ma bezterminowego wglądu w Twoje dane.

Firmy świadczące usługi Open Banking muszą być autoryzowane lub zarejestrowane przez Financial Conduct Authority (FCA). Jest to ta sama organizacja, która chroni kredytobiorców przed niesprawiedliwymi działaniami ze strony instytucji finansowych oraz błędnym doradztwem finansowym.

Open Banking a zdolność kredytowa

Niektórzy kredytodawcy i brokerzy mogą – za Twoją zgodą – korzystać z danych udostępnianych przez Open Banking przy ocenie Twoich dochodów i wydatków. Nie zastępuje to jednak oceny zdolności kredytowej przeprowadzanej przez kredytodawcę, a nie każdy kredytodawca oferuje taką możliwość.

Kredytodawcy zwykle proszą o payslipy i wyciągi bankowe z ostatnich miesięcy i nadal mogą o nie prosić. Jeśli kredytodawca oferuje Open Banking i wyrazisz zgodę, może pobrać dane z Twojego rachunku bezpośrednio, co może skrócić zbieranie dokumentów.

Open Banking ma również wpływ na Credit Score. Niektóre agencje kredytowe oferują dobrowolne usługi (np. Experian Boost), które po połączeniu konta bankowego przez Open Banking uwzględniają regularne płatności, takie jak subskrypcje (np. Netflix, Spotify) czy Council Tax. Może to podnieść wynik w tej agencji, ale nie jest to gwarantowane, a nie wszyscy kredytodawcy biorą te dane pod uwagę. Więcej sposobów na poprawę swojego wyniku opisujemy w osobnym poradniku.

Dane z rachunku udostępnione przez Open Banking mogą pomóc kredytodawcy zobaczyć rzeczywiste wpływy osób o nieregularnych dochodach, ale decyzja nadal zależy od jego kryteriów. Mowa tutaj np. o samozatrudnionych, osobach na kontraktach zero-hours lub dyrektorach spółek LTD.

Weryfikacja źródła depozytu

Open Banking może też ułatwić weryfikację źródła depozytu, czyli jeden z etapów całego procesu kupna nieruchomości. Jest to element kontroli przeciwdziałania praniu pieniędzy (AML): zgodnie z Money Laundering Regulations 2017 conveyancer i kredytodawca sprawdzają – w zakresie wynikającym z oceny ryzyka – skąd pochodzą pieniądze na wkład własny i czy pochodzą z legalnego źródła. Niektórzy conveyancerzy korzystają z narzędzi Open Banking, które mogą przyspieszyć zebranie potrzebnych informacji, jednak czas weryfikacji zależy od firmy i konkretnej sytuacji.

Gdzie jeszcze można wykorzystać Open Banking?

Open Banking jest wykorzystywany także poza kredytami hipotecznymi, m.in. w płatnościach internetowych. Poniżej podamy kilka przykładów sektorów, w których ułatwia on życie użytkownikom.

Płatności detaliczne

Niektóre sklepy internetowe oferują płatność przez Open Banking. Mowa tutaj o funkcji Pay by Bank, która inicjuje przelew bezpośrednio z konta bankowego (zwykle za pośrednictwem systemu Faster Payments), bez konieczności podawania danych karty.

Podatki

Za pomocą funkcji Pay by Bank można zapłacić m.in. podatek Self Assessment, zatwierdzając płatność w bankowości internetowej.

Finanse dla biznesu (SME)

Open Banking jest używany w programach księgowych, takich jak Xero czy QuickBooks. Po połączeniu rachunku program może automatycznie importować transakcje i proponować ich dopasowanie do faktur. Częstotliwość aktualizacji i zakres automatyzacji zależą od banku, oprogramowania i ustawień; dopasowania mogą wymagać sprawdzenia lub zatwierdzenia.

Podsumowanie

Open Banking to regulowany system, w którym udostępniasz swoje dane finansowe innym firmom tylko za wyraźną zgodą, a firmy świadczące takie usługi muszą być autoryzowane lub zarejestrowane przez FCA. U niektórych kredytodawców może też ułatwić zebranie dokumentów potrzebnych do oceny zdolności kredytowej przy zakupie nieruchomości w UK. Użytkownik sam decyduje, którym firmom i na jak długo udostępnia swoje dane, a zgodę na dostęp może w każdej chwili wycofać – w aplikacji lub na stronie danego dostawcy albo kontaktując się ze swoim bankiem.