Śmierć kredytobiorcy przy kredycie hipotecznym w UK

Kredyt hipoteczny to często zobowiązanie trwające nawet 30 lat. Przez tak długi okres może zdarzyć się wiele nieoczekiwanych sytuacji, a jedną z nich jest śmierć kredytobiorcy. Choć banki ograniczają dostęp do kredytów dla osób w podeszłym wieku, wypadki również się zdarzają i nie każdy zdoła dożyć późnej starości. Aby choć trochę zabezpieczyć Cię przed taką ewentualnością, w tym artykule uporządkujemy fakty na temat losów kredytu po śmierci kredytobiorcy w UK.

Co dzieje się, gdy kredytobiorca umiera?

Śmierć, zwłaszcza przedwczesna, to nie tylko tragedia dla relacji panujących w rodzinie — to także trzęsienie ziemi dla finansów Twoich najbliższych.

Co do zasady w Anglii i Walii, gdy umiera kredytobiorca, który był jedynym właścicielem nieruchomości i jedyną stroną kredytu, zarówno nieruchomość, jak i dług wchodzą w skład jego majątku spadkowego (estate). Kredyt spłaca się z tego majątku, a spadkobiercy co do zasady nie odpowiadają za niego osobiście, chyba że byli współkredytobiorcami lub poręczycielami (guarantor). Jeśli kredyt był wspólny (joint mortgage), żyjący współkredytobiorca nadal odpowiada za spłatę całego kredytu. Sprawami majątku, w tym kontaktem z bankiem, zajmuje się wykonawca testamentu (executor), którego możesz wskazać w testamencie. Jeśli nie ma testamentu, o ustanowienie administratora spadku (administrator) występuje zwykle najbliższy krewny. W Szkocji i Irlandii Północnej zasady i procedury spadkowe się różnią, dlatego ten artykuł opisuje przede wszystkim sytuację w Anglii i Walii.

Należy jasno zaznaczyć, że w sytuacji gdy zmarły kredytobiorca był jedyną osobą odpowiedzialną za spłatę kredytu, jego rodzina nie powinna robić niczego bez wiedzy wykonawcy testamentu.

Jak spłacane są długi po osobie zmarłej w Wielkiej Brytanii?

Wykonawca testamentu powinien poinformować bank o śmierci kredytobiorcy i ustalić z nim, jak kredyt będzie obsługiwany do czasu uporządkowania spraw spadkowych.

Długi zmarłego spłaca się z majątku spadkowego, zanim spadkobiercy cokolwiek otrzymają. Kredyt hipoteczny jest zabezpieczony na nieruchomości, więc bank odzyskuje należność przede wszystkim z jej wartości. Jeśli majątku nie wystarcza na spłatę wszystkich długów, wierzycieli zaspokaja się w ustawowej kolejności — w takiej sytuacji warto skorzystać z porady specjalisty.

Więcej na ten temat znajdziesz na stronie Moneyhelper.

Co się dzieje z nieruchomością po osobie zmarłej?

Podczas załatwiania spraw spadkowych spadkobiercy wspólnie z wykonawcą testamentu decydują, co zrobić z kredytem. Mogą rozważyć trzy rozwiązania:

• Podjąć próbę przejęcia kredytu (wymaga zgody banku);

• Spłacić kredyt jednorazowo;

• Sprzedać nieruchomość.

Jeśli spadkobiercy chcą przejąć kredyt hipoteczny, muszą zgłosić to bankowi. Bank ocenia wtedy zdolność kredytową osób, które mają przejąć zobowiązanie (affordability). Jeżeli bank się zgodzi, przeprowadzany jest remortgage lub transfer of equity i kredyt przechodzi na wybrane osoby. Proces ten jest dość zbliżony do aplikacji o kredyt przy zakupie domu.

Jeżeli jest taka możliwość, można jednorazowo spłacić kredyt hipoteczny. Można to zrobić zarówno ze swoich oszczędności, jak i środków z masy spadkowej. Mogą się do nich zaliczać zarówno oszczędności zmarłego, jak i na przykład świadczenie wypłacone z polisy na życie. Przed spłatą warto zapytać bank, czy naliczy opłatę za wcześniejszą spłatę kredytu (ERC) — zasady w takiej sytuacji zależą od banku.

Rozwiązaniem ostatecznym jest sprzedaż nieruchomości i wykorzystanie pozyskanych środków na spłatę zobowiązania. Jak można się jednak domyślić, ze względu na presję czasu, ta ścieżka może wiązać się z ryzykiem sprzedaży domu poniżej jego wartości, co może skutkować nawet powstaniem tzw. negative equity. Jeśli po sprzedaży i spłacie kredytu oraz pozostałych długów i kosztów spadkowych zostaną jakieś środki, trafią one do spadkobierców zgodnie z testamentem lub ustawowymi zasadami dziedziczenia.

Co w sytuacji, gdy zostawię po sobie więcej długów niż aktywów?

Niestety zdarza się, że majątek zmarłego kredytobiorcy nie wystarcza na spłatę wszystkich jego zobowiązań (insolvent estate). W takiej sytuacji wykonawca testamentu musi spłacać długi w ustawowej kolejności i powinien skorzystać z porady prawnej. Jeśli nieruchomość zostanie sprzedana, bank jako wierzyciel zabezpieczony odzyskuje należność w pierwszej kolejności z ceny sprzedaży.

Jeśli nikt nie zajmie się spłatą kredytu, bank może wystąpić do sądu o przejęcie nieruchomości (repossession) i sprzedać ją, np. na aukcji, co może oznaczać niższą cenę.

Jeśli ze sprzedaży nie uda się spłacić całego kredytu, brakująca kwota staje się niezabezpieczonym długiem spadku. Co do zasady spadkobiercy nie odpowiadają osobiście za długi zmarłego, których nie da się spłacić z majątku spadkowego — wyjątkiem są m.in. długi wspólne (np. wspólny kredyt hipoteczny) oraz sytuacje, w których ktoś był poręczycielem (guarantor).

A co z podatkiem od spadków, czyli Inheritance Tax?

Myśląc o swojej nieruchomości w kontekście śmierci, musisz pamiętać o Inheritance Tax, czyli podatku od spadków. Inheritance Tax obowiązuje w całej Wielkiej Brytanii. Aby nie rozciągać zbytnio tego artykułu, przytoczymy tylko najważniejsze informacje:

• Podstawowa kwota wolna od podatku (nil rate band) to £325,000;

• Jeśli w spadku przekazywany jest dom bezpośrednim zstępnym (dzieciom, wnukom), kwota wolna może wzrosnąć o residence nil rate band, czyli maksymalnie kolejne £175,000 — ulga ta jest stopniowo ograniczana, gdy majątek przekracza £2 mln;

• Standardowa stawka Inheritance Tax to 40% od tej części majątku, która przekracza kwotę wolną;

• Majątek przekazany małżonkowi lub partnerowi w związku partnerskim (civil partnership) co do zasady nie podlega podatkowi, a niewykorzystaną kwotę wolną można dodać do kwoty wolnej partnera;

• Inheritance Tax trzeba zapłacić do końca szóstego miesiąca po śmierci, zwykle zanim spadek zostanie rozdzielony między spadkobierców.

Na wysokość podatku może wpłynąć m.in. trust — na przykład świadczenie z polisy na życie wystawionej w trust (written in trust) zwykle nie wchodzi do majątku spadkowego. Trusty podlegają jednak własnym zasadom podatkowym, dlatego przed takim krokiem warto skorzystać z porady specjalisty.

Jak można się zabezpieczyć?

Jednym ze sposobów zabezpieczenia bliskich jest polisa na życie powiązana z kredytem hipotecznym. Nie jest ona obowiązkowa, ale wypłacone świadczenie może pomóc spłacić kredyt w razie Twojej śmierci. Na rynku dostępnych jest wiele ubezpieczeń, a przy wyborze możesz skorzystać z usług brokera, takiego jak Extend Finance. Wysokość składki zależy m.in. od wieku, stanu zdrowia, palenia papierosów, sumy ubezpieczenia i okresu polisy.

Ubezpieczenie na życie do kredytu hipotecznego (mortgage life insurance) może mieć jedną z dwóch postaci. Nie należy go mylić z ubezpieczeniem spłaty rat (MPPI), które chroni na wypadek utraty dochodu, a nie śmierci.

• Decreasing term insurance – składka jest zwykle stała, a suma ubezpieczenia maleje z czasem, mniej więcej tak jak kapitał kredytu spłacanego w systemie ratalnym (repayment mortgage). Taka polisa jest zwykle tańsza od level term, ale jeśli oprocentowanie kredytu jest wyższe niż założone w polisie, świadczenie może nie wystarczyć na spłatę całego kredytu;

• Level term insurance – suma ubezpieczenia pozostaje stała przez cały okres polisy, a składki mogą być gwarantowane (stałe przez cały okres polisy) albo podlegać okresowemu przeglądowi (reviewable). Ponieważ kapitał kredytu z czasem maleje, świadczenie może przewyższyć pozostały dług, a nadwyżka trafi do beneficjentów.

Świadczenie może zostać wypłacone do majątku spadkowego, osobom wskazanym w trust (jeśli polisa została wystawiona w trust) albo — gdy polisa jest przypisana do banku (assigned) — bezpośrednio na spłatę kredytu. Ma to znaczenie: wypłata do majątku spadkowego zwykle następuje dopiero po uzyskaniu grant of probate i może zwiększyć wartość majątku dla celów Inheritance Tax.