Testament oraz Trust w UK - Jak lepiej zapisać nieruchomość w 2025 roku?

W Wielkiej Brytanii przekazywanie majątku można podzielić na dwa sposoby: Spisanie testamentu lub sporządzenie trusu. Obie formy znacząco się od siebie różnią, zarówno zasadami działania, jak i funkcjonalnością. Należy przy tym pamiętać, że oba się nie wykluczają - testament sporządza się prawie zawsze, za to trust może być dodatkiem, który bardzo przyda się w niektórych, konkretnych sytuacjach. To, czy powinieneś rozważyć trust, zależy w dużej mierze od twojej sytuacji finansowej i rodzinnej - dzięki określeniu swoich potrzeb i oczekiwań co do planowania spadku, łatwiej będzie Ci podjąć odpowiednią decyzję. W tym artykule doradzimy, czym powinieneś się kierować, planując losy swojego majątku.

Czym różni się testament od trustu?

Zanim przejdziemy do konkretnych porad, przypomnimy najpierw czym różnią się od siebie testament (ang. Will) oraz Trust. O ile drugie z tych pojęć, a więc trust, jest z grubsza zrozumiałe dla osób pochodzących z Wielkiej Brytanii lub mieszkających tu od wielu lat, Polacy przyjeżdżający do UK nierzadko miewają z tym pewne problemy. Ten specyficzny dla common law twór nie występuje praktycznie nigdzie indziej. Z tego względu, postaramy się po krótce opisać, o co w ogóle chodzi.

Trust (fundusz powierniczy) to forma prawna, w której na mocy umowy zwanej trust deed, osoba sporządzająca (Setlor) przekazuje swój majątek wybranym przez siebie zarządcom (Trustee), którzy zazwyczaj mają za zadanie odpowiednio zarządzać wziętymi pod opiekę zasobami, a w odpowiednim momencie, przekazać je beneficjentom (Beneficiary). W różnych przypadkach zasady trustu mogą różnić się w szczegółach od powyżej podanego przykładu, ponieważ form trustu jest kilka - to zagadnienie, jak i wiele innych związanych z trustem zostało opisane w kompleksowym artykule poświęconym temu tematowi pt. “Trust - Wszystko, co musisz wiedzieć”.

Z kolei sporządzenie testamentu to powszechna forma przekazywania majątku. Testament to prawnie wiążący dokument, który sporządzony przez właściciela majątku (testatora) określa, co stanie się z dobytkiem po jego śmierci. Tutaj również występuje pojęcie beneficjenta (spadkobiercy) - jest to osoba (lub osoby), która na mocy oświadczenia woli ma odziedziczyć majątek. Oprócz tego w testamencie wymienia się executorów, czyli osoby odpowiedzialne za rozdysponowanie majątku po śmierci testatora.

Inheritance Tax

Jedną z najważniejszych kwestii, o którą rozbija się wybór formy planowania spadku jest podatek od spadków, czyli Inheritance Tax. Wynosi on aż 40% wartości majątku, co jest dość dużą wartością, a może być szczególnie problematyczne, kiedy majątek w większości złożony jest z aktywów, takich jak właśnie nieruchomości - HMRC oczekuje płatności w gotówce. **Należy jednak pamiętać, że 40% jest liczone tylko od części kwoty powyżej kwoty wolnej od podatku, czyli w przypadku Inheritance Tax £325,000 (lub £**500,000, jeśli dotyczy nieruchomości przekazywanej dzieciom lub wnukom).

Aby zobrazować obliczanie Inheritance Tax, posłużymy się przykładem. Załóżmy, że Piotr dostaje w spadku po teściu dom warty £450,000 oraz £50,000 w gotówce. Łączna wartość majątku to £500,000, a więc odejmując kwotę wolną od podatku zostaje £175,000 - od tej wartości odliczyć trzeba podatek. 40% * £175,000 = £70,000, a więc kwota nie mała. Istnieją jednak ulgi lub sposoby ominięcia tego podatku za pomocą trustu - opisane one zostaną w dalszej części artykułu.

Wady i zalety obu form planowania spadku

Oprócz podatku Inheritance Tax istnieje jeszcze kilka kwestii, na które warto zwrócić uwagę przy przepisywaniu majątku. Poniżej zebraliśmy listę plusów i minusów obydwu sposobów na zarządzanie majątkiem.

Testament - Wady i zalety

Do zalet wyboru testamentu możemy zaliczyć:

• niemal pełna kontrola nad majątkiem - w testamencie może być dokładnie opisane kto co otrzyma, kto ma być pominięty, a nawet kto ma się zająć potomstwem testatora (jeśli jest niepełnoletnie). Brytyjskie prawo przewiduje pewne ograniczenia w zakresie wydziedziczania najbliższych, ale w UK nie ma np. zachowku;

• **prostota **- sporządzenie i zrozumienie zasad egzekwowania testamentu jest o wiele łatwiejsze od prawidłowego i bezpiecznego skorzystania z trustu;

• możliwość zmiany oświadczenia woli w każdej chwili - testament ma przewagę tego, że w każdej chwili może zostać zmieniony, co umożliwia przystosowywanie go do zmian zachodzących w życiu testatora na bieżąco (np. ślub jednego z potomków);

• unikanie sporów w rodzinie - dzięki temu jak precyzyjnie można zarządzić spadkiem, nie pozostawi się żadnych wątpliwości co do tego jak powinien on być rozporządzony.

Z kolei wady testamentu to:

• konieczność przejścia przez proces spadkowy - jeśli majątek jest zabezpieczony tylko testamentem, beneficjenci będą musieli poczekać na zakończenie procesu, aby otrzymać swoją należność. Trwa to zazwyczaj kilka miesięcy;

• Inheritance Tax - testament w żaden sposób nie chroni przed IHT, a więc jeśli beneficjenci nie kwalifikują się do żadnej ulgi, będą musieli zapłacić jego pełną kwotę;

• brak ochrony majątku - po przekazaniu dobytku beneficjentom, może się stać z nim wszystko, a Ty nie masz na to wpływu (przykładowo, beneficjent może roztrwonić lub stracić dużą jego część w wyniku rozwodu);

• ryzyko przestarzałego dokumentu - źle skonstruowany testament może nie być dobrze przystosowany do przyszłych zmian w składzie Twojego majątku czy sytuacji rodzinnej. Należy bowiem pamiętać, że po kilku latach od spisania swojej woli, możesz zmienić zdanie na temat któregoś ze swoich krewnych lub nabyć jakiś przedmiot o znacznej wartości.

Trust - Wady i zalety

Najważniejsze zalety skorzystania z trustu, to:

• możliwość ochrony majątku - trust umożliwia wpływ na zarządzanie losem majątku nawet po śmierci spadkodawcy - właśnie po to wyznacza się trustee;

• brak procesu spadkowego - majątek przekazany do trustu nie musi przechodzić przez proces spadkowy, co sprawia, że beneficjenci mogą czerpać z niego korzyści niedługo po śmierci Setlora. Dokładnie z tego samego powodu trusty wykorzystuje się wubezpieczeniach na życie - polisa wtedy trafia prosto do beneficjentów;

• elastyczność - sporządzenie trustu daje więcej możliwości planowania spadku niż testament;

• brak Inheritance Tax - majątek przekazany do trustu zazwyczaj nie podlega podatkowi od spadków.

Trust ma jednak swoje wady:

• złożoność prawna - w celu prawidłowego sporządzenia trustu, zdecydowanie zaleca się skorzystanie z porad specjalisty. Pomoże on w poprawnym napisaniu trust deed, doradzi w kwestiach zarządzania majątkiem oraz zapewni poprawność prawną całego przedsięwzięcia. To niestety generuje dodatkowe koszty;

• opodatkowanie - chociaż przekazanie majątku do trustu eliminuje konieczność płacenia Inheritance Tax, istnieje kilka innych podatków, które w przyszłości będzie musiał płacić trustee lub beneficjent (10 year charge, exit charge);

Nieruchomość, której wartość nie przekracza £ 325,000

Przejdźmy do praktycznych przykładów, które ukażą, kiedy warto jest wybrać testament, a kiedy trust, jako formę zaplanowania spadku. Na początku, weźmy pod lupę sytuację, w której wartość masy majątkowej to £300,000, przy czym dom jest warty £250,000, natomiast pozostałe £50,000 to samochód, trochę oszczędności oraz kolekcja rzadkich książek.

Jak mogłeś przeczytać powyżej, spadek o wartości £300,000, zawiera się w kwocie wolnej od podatku Inheritance Tax. Oznacza to, że w przypadku chęci prostego przekazania nieruchomości i pozostałych dóbr potomkom, nie będzie żadnych korzyści podatkowych ze stworzenia trustu i wystarczy tylko dokładnie i legalnie spisać testament. W takiej sytuacji, skorzystanie z usług Citywide Wills nadal będzie zasadne - zabezpieczysz się bowiem przed ryzykiem powstania błędów, które mogą być stresujące i kosztowne dla Twoich bliskich.

Jeśli jednak masz konkretne pomysły na zaplanowanie procesu przekazywania majątku i chciałbyś na przykład, aby środki zostały wypłacone po spełnieniu jakiegoś warunku lub w nietypowy sposób, dalej warto sięgnąć po trust. Gdy Twoim celem jest wyłącznie przekazanie domu dzieciom i uniknięcie podatku, testament w zupełności wystarczy.

Przekazanie dużej masy majątkowej

Sytuacja będzie wyglądała zgoła inaczej, gdy pojawia się konieczność przekazania w spadku bardzo drogiej nieruchomości, wartej na przykład £800,000 na rzecz dziecka spadkodawcy. W takich sytuacjach, znaczenie ma wiele przepisów szczególnych - członkowie rodziny mają przecież wyższą kwotę wolną od podatku, a jednocześnie dzieci spadkodawcy mogą wykorzystać nieużytą kwotę przypadającą zmarłemu wcześniej małżonkowi.

Najważniejszym aspektem w tej sytuacji jest tzw. Residence Nil Rate Band (RNRB), czyli zwiększenie kwoty wolnej od podatku do £500,000. RNRB jest stosowane, jeśli zostaną jednocześnie spełnione dwa warunki:

• przekazywana w spadku nieruchomość stanowiła główna miejsce zamieszkania zmarłego - nie może to być zatem np. biuro;

• beneficjentem testamentu jest bezpośredni zstępny testatora - czyli dziecko lub wnuk, ale już nie na przykład małżonka wnuka.

Co ciekawe, kwota RNRB jest transferowalna - jeśli małżonek spadkodawcy umrze bez jej wykorzystania, ulega ona przeniesieniu. W efekcie, często okazuje się, że można odziedziczyć dom o wartości £900,000 i nie zapłacić choćby funta podatku. Analogicznie, mogą się jednak pojawić komplikacje skutkujące powstaniem bardzo dużego zobowiązania wobec HMRC. Zdecydowanie warto dobrze zaplanować dziedziczenie dużych mas majątkowych i zatrudnić do tego specjalistę.

Kiedy lepiej posłużyć się trustem?

**Trust znajduje swoje zastosowanie w naprawdę wielu sytuacjach **- od tych najprostszych, kiedy właściciel majątku chce ominąć Inheritance Tax, po te bardziej skomplikowane, kiedy to chciałby rozporządzić spadkiem w taki sposób, aby jego żona otrzymywała korzyści finansowe z zarabiającego majątku (na przykład nieruchomości kupionej pod wynajem lub aktywów giełdowych), ale to dzieci mogły go przejąć po osiągnięciu pełnoletniości (Interest in possesion trust).

Aby zobrazować mechanizm korzyści finansowej z użycia trustu, posłużymy się prostym przykładem. Jego bohaterem będzie Michał, który posiada nieruchomość o wartości £400,000 oraz £150,000 w gotówce. Dom i pieniądze mają zostać przekazane zięciowi, któremu siłą rzeczy nie przysługuje Residence Nil Rate Band. Gdyby miało to zostać zrobione w postaci testamentu, beneficjent musiałby zapłacić aż £90,000 podatku.

Zamiast tego Michał tworzy discretionary trust, dzięki któremu pozwala trustee na zarządzanie tym majątkiem, czyli zajmowanie się mieszkaniem i pobieranie czynszu, a może nawet inwestowanie gotówki. Trustee ma również polecenie, aby oddać majątek zięciowi Michała po jego śmierci. Dzięki temu, beneficjent otrzyma pełen majątek bez czekania na koniec procesu spadkowego oraz płacenia Inheritance Tax.

Pamiętaj jednak, że discretionary trust wiąże się z ryzykiem - trustee ma w nim dużą swobodę co do zarządzania majątkiem, a więc Pan Michał musi mieć pewność co do wybranej osoby oraz prawidłowo napisać trust deed, z pomocą kogoś kto jest specjalistą w tym temacie.

Podsumowanie

Testament i Trust to dwa różne narzędzia do planowania spadkowego. Znajomość ich zalet oraz ograniczeń jest bardzo przydatna w doborze odpowiedniej opcji do swojej osobistej sytuacji. Temat ten jednak jest bardzo zawiły - obie formy są bardzo przydatne, ale działają na zupełnie innych zasadach. Jest mnóstwo haczyków oraz wymagań, których nie można pominąć zarówno w pisaniu testamentu, jak i sporządzaniu trustu - błędy w tych działaniach mogą sprawić niemałe problemy naszym bliskim. Dlatego niezmiernie zaleca się korzystanie z usług profesjonalistów, którzy znają na wylot brytyjskie prawo i pomogli setkom osób prawidłowo zaplanować losy swojego majątku. Extend Finance szczególnie poleca Citywide Wills, czyli zaufanego doradcę w sprawach spadkowych z olbrzymim doświadczeniem.