Kredyt hipoteczny w UK a rozwód. Co zrobić z domem i kredytem?

Biorąc kredyt hipoteczny na wspólny dom, marzymy o założeniu w nim rodziny i chcemy traktować go jako swoją bezpieczną przystań. W takim momencie nie myślimy jednak o tym, że z różnych względów małżeństwo może ulec rozpadowi, a konsekwencje rozwodu dotyczyć będą również Waszych finansów. Co zrobić, jeśli w trakcie spłaty kredytu postanowicie się rozstać?

Artykuł opisuje ogólne zasady obowiązujące w Anglii i Walii; w Szkocji i Irlandii Północnej przepisy dotyczące rozwodu i podziału majątku są inne, dlatego w konkretnej sprawie warto skorzystać z porady prawnej.

Wspólna odpowiedzialność

Małżonkowie często biorą kredyt hipoteczny wspólnie, przez co w dokumentach obie osoby figurują jako odpowiedzialne za jego spłatę. Z formalnego punktu widzenia bez znaczenia pozostaje fakt, czy w trakcie trwania małżeństwa oboje kredytobiorców ponosi równe wydatki związane ze spłatą raty. Nawet jeśli to jedno z Was zajmuje się regulowaniem zobowiązań, oboje poniesiecie tego konsekwencje.

Już na tym etapie warto zaznaczyć, że gdy Twój były partner nie ureguluje zobowiązania, Twoje credit score również na tym ucierpi. Nieopłacone raty kredytu również mogą zrujnować Twój wizerunek w oczach banków, dlatego ważne jest, aby bardzo szybko podjąć niezbędne kroki.

Rozwód przy wspólnym kredycie hipotecznym krok po kroku

Jeśli wiecie o nadchodzącym rozstaniu, powinniście jak najszybciej poinformować o tym fakcie swój bank, szczególnie w przypadku gdy przewidujecie chwilową utratę płynności finansowej. Kredytodawca może omówić z Wami dostępne formy wsparcia, jednak zmiana warunków spłaty nie jest gwarantowana i może wpłynąć na Waszą historię kredytową. W przeciwnym razie konsekwencje mogą być poważne: jeśli nie uda się uzgodnić z kredytodawcą planu spłaty zaległości, może on wystąpić do sądu o przejęcie nieruchomości (repossession).

Podział nieruchomości

Trzeba również zastanowić się, co stanie się z samą nieruchomością oraz kredytem. Istnieje kilka możliwości rozwiązania tego problemu:

• Sprzedaż nieruchomości - jedną z możliwości jest wystawienie domu na sprzedaż i podział majątku. Uzyskane w ten sposób środki przeznaczycie na spłatę pozostałej części kredytu hipotecznego, a pozostałą kwotę podzielicie tak, jak się porozumiecie, albo tak, jak zdecyduje sąd. Ile środków Wam zostanie, zależy od ceny sprzedaży, kwoty pozostałej do spłaty, ewentualnej opłaty za wcześniejszą spłatę (early repayment charge) oraz kosztów sprzedaży;

• Dokończenie spłaty kredytu - niektóre pary decydują się na pozostanie przy spłacie kredytu. W takiej sytuacji jedna osoba wyprowadza się z domu, ale może nadal dokładać się do rat. To od Was zależy, jak ustalicie kwestię rozliczania się za ponoszone wydatki, a sposób traktowania tych wpłat warto określić w porozumieniu finansowym lub w postanowieniu sądu. Osobiście nie rekomendujemy tego rozwiązania, ponieważ problemy finansowe Twojego byłego małżonka mogą Ci zaszkodzić;

• Spłata byłego partnera i zatrzymanie domu - jeśli jedno z Was ma odpowiednio wysokie zarobki i dysponuje oszczędnościami, może zdecydować się na pozostanie w Waszym dotychczasowym domu. Wówczas ta osoba zwykle spłaca drugą stronę, wypłacając jej część kapitału własnego w nieruchomości (wartość domu pomniejszona o pozostały kredyt), w wysokości, na którą się porozumiecie lub którą określi sąd. To rozwiązanie wiąże się również z koniecznością zmiany umowy kredytowej. Kredytodawca może się na to nie zgodzić, jeśli zarobki osoby pozostającej w kredycie nie będą odpowiednio wysokie.

Procedury prawne

Sprzedaż domu lub jego zatrzymanie przez jedno z Was wiążą się ze zmianą własności Waszego dotychczasowego domu. Formalności prawne (conveyancing) prowadzi zwykle solicitor lub licencjonowany conveyancer (licensed conveyancer); jeśli nieruchomość jest obciążona kredytem hipotecznym, kredytodawca może wymagać skorzystania z ich usług. Przeniesienie własności (transfer of equity) to formalna zmiana właścicieli nieruchomości, rejestrowana w HM Land Registry; jeśli nieruchomość jest obciążona kredytem hipotecznym, wymaga zgody kredytodawcy.

Podział pozostałego majątku

Jak podaje strona gov.uk, ugoda rozwodowa obejmuje również inne sfery Waszych finansów. Uzgodnione porozumienie finansowe staje się prawnie wiążące, gdy sąd zatwierdzi je jako consent order. Ugoda jest o tyle istotna, że może mieć wpływ na Waszą późniejszą zdolność kredytową - z jednej strony ewentualne świadczenia na rzecz wychowania dzieci stanowią regularny wydatek dla osoby ich udzielającej, a z drugiej osoba je przyjmująca ma z tego tytułu stałe wpływy. Koniecznie pamiętajcie o tym aspekcie, gdy będziecie rozmawiać o swoich finansach.

Rozwiązanie umowy kredytowej

Gdy oficjalnie rozwiążecie małżeństwo, przyjdzie czas na zamknięcie spraw związanych z aktualną hipoteką. Samo rozstanie nie kończy umowy kredytowej: dopóki kredyt nie zostanie spłacony lub zmieniony, oboje pozostajecie odpowiedzialni za pełną ratę. Jeśli jedno z Was się wyprowadzi, trzeba poinformować o tym kredytodawcę, a sprawę kredytu warto uregulować możliwie jak najszybciej. Jeśli jedno z Was chce pozostać w swoim domu i dokończyć spłatę, istnieje lepsze rozwiązanie tego problemu, ale przejdziemy do niego dopiero w dalszej części artykułu.

Rozwód przy kredycie spłacanym przez jednego małżonka

Jeśli w dokumentach widnieją dane tylko jednej osoby, sprawa odrobinę się komplikuje. W Anglii i Walii nie obowiązuje wspólnota majątkowa w polskim rozumieniu: przy podziale majątku sąd może wziąć pod uwagę cały majątek i zasoby finansowe obojga małżonków, w tym dom, niezależnie od tego, na kogo jest zapisany. W Szkocji obowiązują odrębne zasady dotyczące majątku małżeńskiego (matrimonial property). Jeśli Twój były partner chce wyrzucić Cię z domu, traktując ciężar spłaty jako argument, sprawdź poradnik opublikowany przez brytyjski rząd.

Nieco inaczej kształtuje się sytuacja, w której jedno z Was kupiło nieruchomość jeszcze przed ślubem. Taki dom może być traktowany inaczej, ale nadal może zostać uwzględniony przy podziale majątku, zwłaszcza jeśli stał się domem rodzinnym. Druga osoba może też mieć prawo do mieszkania w nim - szczegóły znajdziesz we wspomnianym poradniku rządowym. Ostateczne rozstrzygnięcie zależy od jurysdykcji i okoliczności sprawy, dlatego warto skorzystać z porady prawnej.

Czy kredyt zostanie podzielony po równo?

Niestety, rozwód nie zawsze przebiega bezproblemowo. Jeśli spieracie się o podział majątku, prawdopodobnie wkroczycie na drogę sądową, która może wywołać spore zamieszanie, jeśli chodzi o finanse. Sąd dąży do sprawiedliwego podziału, który nie musi oznaczać podziału po równo. W Anglii i Walii sąd uwzględnia wiele czynników, takich jak dobro dzieci, dochody i możliwości zarobkowe, potrzeby, stan zdrowia oraz majątek i zobowiązania każdej ze stron. Z tego powodu często bardziej opłaca się podjąć negocjacje i wspólnie dojść do porozumienia.

Postępowanie sądowe wiąże się z opłatą sądową i zwykle z kosztami obsługi prawnej; pomoc prawna (legal aid) przysługuje tylko w określonych sytuacjach, np. przy rozstaniu z partnerem stosującym przemoc.

Nowy kredyt a rozwód

Cóż, po rozstaniu trzeba gdzieś mieszkać. Jeśli zdecydujesz się na pozostanie w dotychczasowym domu, trzeba w jakiś sposób zająć się jego spłatą. Możesz przejąć kredyt przez przeniesienie własności (transfer of equity) u obecnego kredytodawcy albo zdecydować się na refinansowanie kredytu hipotecznego na siebie; oba rozwiązania wymagają oceny zdolności kredytowej i mogą wiązać się z opłatami lub opłatą za wcześniejszą spłatę (early repayment charge). Istnieje szansa, że znajdziemy ofertę z niższym oprocentowaniem niż dotychczasowe, co pozwoli Ci na bardziej komfortową spłatę pozostałej części zobowiązania.

Jeśli to Twój były partner pozostanie w Waszym dotychczasowym domu, nie pozostaje Ci nic innego, jak znaleźć nowe lokum. Przy odrobinie szczęścia otrzymasz pewną ilość gotówki, która może pozwolić Ci na pokrycie wkładu własnego do nowego kredytu. Jeśli nie mieliście problemów z dotychczasową spłatą, dobra historia spłat może pomóc, ale warunki nowego kredytu zależą od Twoich własnych dochodów i oceny kredytodawcy.

Biorąc kredyt bez partnera, musisz pamiętać o dodatkowym ryzyku finansowym. W przypadku utraty dochodów nie będziesz mógł przecież liczyć na wsparcie finansowe ze strony małżonka, dlatego warto rozważyć zakup ubezpieczenia dochodu.

Podsumowanie

Rozwód przy wspólnym kredycie hipotecznym to trudna sytuacja, w której warto zachować chłodny umysł i postępować racjonalnie. Najważniejsze kroki:

• pamiętajcie, że dopóki kredyt nie zostanie spłacony lub zmieniony, oboje odpowiadacie za pełną ratę;
• jak najszybciej poinformujcie kredytodawcę o rozstaniu, zwłaszcza jeśli przewidujecie problemy ze spłatą;
• zdecydujcie, co stanie się z domem: sprzedaż albo zatrzymanie go przez jedno z Was, co wymaga zmiany kredytu i oceny kredytodawcy;
• uzgodnione porozumienie finansowe przedstawcie sądowi do zatwierdzenia jako consent order, a w razie wątpliwości skorzystajcie z porady prawnej.