Testament w UK - dlaczego warto go spisać?

Wiele osób traktuje temat testamentu jako tabu - gdy ktoś bliski, na przykład rodzice, porusza temat podziału mienia po śmierci, zazwyczaj uciekamy od rozmowy. To absolutnie nierozsądne, ponieważ każdy z nas w końcu umrze, a im lepiej przygotujesz do tego swój majątek, tym szybciej Twoi bliscy będą w stanie pogodzić się ze stratą. W tym artykule przybliżamy zagadnienie spisywania testamentu w UK.

W jakim wieku powinienem spisać testament?

Nawet jeśli masz teraz 30 lub 40, masz małe dzieci, cieszysz się dobrym zdrowiem a Twoja kariera szybko się rozwija, warto z wyprzedzeniem zastanowić się, co powinno wydarzyć się z Twoim mieniem gdy Cię zabraknie. Wypadki chodzą po ludziach i nawet najlepsze ubezpieczenie na życie w UK nie uchroni Cię przed śmiercią - nikt z nas nie zna dnia ani godziny.

Testament pozwala Ci samodzielnie zdecydować, komu przypadnie Twój majątek.

Dlaczego warto spisać testament w UK?

Spisanie testamentu nakazuje zdrowy rozsądek, ale warto wspomnieć o kilku szczególnych powodach:

Planowanie finansowej przyszłości Twojej rodziny

Przede wszystkim, spisany testament pozwoli Ci na sprawiedliwy, niekoniecznie równy podział Twojego majątku. To istotne, gdy wiesz, że jedno z Twoich dzieci jest szczególnie niegospodarne lub że ze względu na słaby stan zdrowia, Twój partner może potrzebować dużej ilości gotówki na leczenie.

Prawo spadkowe w Anglii i Walii różni się od szkockiego. W Szkocji małżonek, partner w związku partnerskim (civil partner) i dzieci mogą domagać się ustalonej części majątku ruchomego zmarłego (tzw. legal rights), nawet jeśli testament nic im nie zostawia – nie dotyczy to ziemi ani budynków, w tym domu rodzinnego. W Anglii i Walii nie ma takiego zachowku, ale niektórzy członkowie rodziny i osoby pozostające na utrzymaniu zmarłego mogą wystąpić do sądu o zabezpieczenie z majątku na podstawie Inheritance (Provision for Family and Dependants) Act 1975.

W Anglii i Walii, jeśli ktoś umrze bez testamentu, w najkorzystniejszej sytuacji jest zwykle pozostały przy życiu małżonek lub partner w związku partnerskim (civil partner) – nie partner, z którym zmarły żył bez ślubu. Nie zawsze jest to zgodne z wolą zmarłego. Partner, z którym żyjesz bez ślubu lub związku partnerskiego, nie dziedziczy po Tobie automatycznie – ani w Anglii i Walii, ani w Szkocji. Może jedynie wystąpić do sądu o zabezpieczenie z majątku: w Anglii i Walii na podstawie Inheritance (Provision for Family and Dependants) Act 1975 (m.in. po co najmniej dwóch latach wspólnego życia), a w Szkocji – gdy zmarły nie zostawił testamentu – na podstawie Family Law (Scotland) Act 2006, w ciągu 6 miesięcy od śmierci. O tym, czy i ile otrzyma, decyduje sąd. Jeśli żyjesz z kimś bez ślubu, sporządzenie testamentu jest podwójnie wskazane.

Prawne bezpieczeństwo Twoich dzieci

Jeśli jesteś rodzicem niepełnoletnich dzieci, warto wiedzieć, kto zaopiekuje się nimi, gdy Cię zabraknie. W Anglii i Walii, jeśli po Twojej śmierci dziecko nie ma drugiego rodzica z władzą rodzicielską (parental responsibility), a Ty nie wyznaczyłeś opiekuna, o ustanowieniu opiekuna prawnego (guardian) może zdecydować sąd. Decyzja sądu może być rozsądna, jednak sądzimy, że każdy z nas wolałby samodzielnie wskazać osobę, na którą spadnie tak ogromna odpowiedzialność. Chodzi przecież o dobro Twoich dzieci!

Nie licz, że sąd automatycznie przyzna prawną opiekę nad dzieckiem Twoim rodzicom, czyli jego dziadkom. W Anglii i Walii rodzic mający władzę rodzicielską może sam wskazać opiekuna prawnego (guardian) dla dziecka na wypadek swojej śmierci – najczęściej robi się to w testamencie, ale wystarczy też inny pisemny dokument opatrzony datą i podpisany przez rodzica.

Mniej sporów i formalności po Twojej śmierci

Często zdarza się, że spadkobiercy kłócą się o pozostawiony majątek, na przykład kwestionując wycenę poszczególnych składników majątku. Jasny, prawidłowo sporządzony testament zmniejsza ryzyko sporów między spadkobiercami i może ułatwić formalności spadkowe.

Testament a choroba i utrata zdolności do decyzji

Testament zaczyna działać dopiero po Twojej śmierci i dotyczy podziału mienia po śmierci. Nie da się w nim skutecznie ustalić, co ma się dziać w razie poważnej choroby czy utraty zdolności do podejmowania decyzji – w Anglii i Walii służy do tego pełnomocnictwo Lasting Power of Attorney (LPA).

Testament a kredyt hipoteczny w UK

Warto pamiętać, że w testamencie powinieneś uwzględnić również swoją nieruchomość, niezależnie od tego, czy jest ona obciążona kredytem hipotecznym czy też nie.

W Anglii i Walii o tym, co stanie się z Twoim udziałem w nieruchomości, decyduje forma współwłasności, a nie to, że wspólnie spłacacie joint mortgage. Jeśli jesteście współwłaścicielami jako joint tenants, po Twojej śmierci nieruchomość automatycznie przechodzi na drugiego współwłaściciela. Jeśli jesteście tenants in common, Twój udział nie przechodzi na niego automatycznie – trafia do osób wskazanych w testamencie, a bez testamentu jest dzielony według zasad dziedziczenia ustawowego.

W Anglii i Walii, jeśli zmarły nie zostawił testamentu, ale zostawił dzieci, małżonek lub partner w związku partnerskim otrzymuje rzeczy osobiste zmarłego, pierwsze 322 000 funtów majątku (dla zgonów od 26 lipca 2023 r.) oraz połowę pozostałej części; drugą połowę dzielą między siebie dzieci.

W wielu przypadkach, o kredyty hipoteczne w UK wnioskują osoby żyjące w niesformalizowanych związkach lub spłacające raty w nierównych częściach. Niektórzy właściciele nieruchomości wiedzą również, że ich dzieci nie będą chciały mieszkać w ich domach i z góry planują, że dana nieruchomość ma zostać sprzedana, a pozyskane w ten sposób środki mają trafić do spadkobierców na dowolnie wybrany przez nich cel.

Jak spisać testament w UK, aby był ważny?

W Anglii i Walii testament musi zostać sporządzony w formie pisemnej przez osobę, która ukończyła 18 lat i jest w stanie świadomie podejmować decyzje (tzw. sound mind). W Szkocji i Irlandii Północnej obowiązują odrębne przepisy. Testamentu nie powinno się też sporządzać w stanie silnego wzburzenia czy pod wpływem alkoholu.

W Anglii i Walii testament podpisuje się w obecności dwóch świadków, którzy ukończyli 18 lat i również go podpisują. Świadkami nie powinni być beneficjenci testamentu ani ich małżonkowie lub partnerzy w związku partnerskim (civil partners) – w Anglii i Walii zapis na rzecz takiej osoby jest nieważny, choć sam testament pozostaje ważny.

W Anglii i Walii zmiany w testamencie wprowadza się aneksem (codicil), który podpisuje się w obecności świadków tak samo jak testament, albo sporządzając nowy testament. Rekomendujemy również, aby testament był regularnie sprawdzany, na przykład co 2-3 lata i w razie potrzeby modyfikowany. W Anglii i Walii zawarcie małżeństwa lub związku partnerskiego (civil partnership) co do zasady unieważnia wcześniejszy testament, chyba że sporządzono go z myślą o tym konkretnym małżeństwie. Dlatego po ślubie warto jeszcze raz przemyśleć, jak ma zostać podzielony Twój majątek, gdy Cię zabraknie.

Zdecydowanie zalecamy, aby sporządzenie testamentu pozostawić specjaliście, na przykład prawnikowi lub tzw. will writerowi, czyli osobie zajmującej się wyłącznie poprawnym przygotowaniem tych niezwykle ważnych dokumentów. Choć jako testator masz prawo do samodzielnego wyrażenia swojej ostatniej woli na piśmie, samodzielne sporządzenie testamentu wiąże się z ryzykiem pomyłek, które w niektórych przypadkach mogą doprowadzić do jego nieważności. Na skorzystanie z usług specjalisty powinny zdecydować się przede wszystkim te osoby, których majątek jest silnie zdywersyfikowany, lub mają bardzo liczną rodzinę, o którą chcą zadbać pod względem finansowym.

Nie trać czasu, zadbaj o przyszłość swoich dzieci, na wszelki wypadek. Bo jak to się mówi, przezorny zawsze zabezpieczony! Jeżeli potrzebujesz pomocy w sporządzeniu testamentu, możesz umówić konsultację ze specjalistą, aby omówić swoją sytuację i wymagania prawne.